Thủ tục trả nhà ở Nhật: báo trước, kiểm tra phòng và lấy lại tiền đặt cọc (shikikin)
Trả lại căn hộ ở Nhật cần chuẩn bị nhiều hơn là người ta vẫn tưởng. Bạn phải báo trước, xử lý đồ đạc cỡ lớn, qua một buổi kiểm tra căn hộ, và làm mấy thủ tục đổi địa chỉ. Bài này nói rõ từng bước, và cách lấy lại được nhiều tiền đặt cọc (shikikin) nhất có thể.
Nói ngắn gọn
- Báo trước cho bên cho thuê, thường là một tháng trước khi bạn đi.
- Lo đồ đạc cỡ lớn từ sớm. Rác cỡ lớn phải đặt lịch trước.
- Dọn dẹp căn hộ và qua buổi kiểm tra khi trả nhà.
- Cắt hoặc chuyển hợp đồng điện nước ga và internet.
- Khai báo việc chuyển nhà với ủy ban thành phố hoặc quận, và với bưu điện.
Muốn có các bước này kèm ngày tháng cho lần chuyển nhà của bạn, hãy dùng danh sách việc cần làm khi chuyển nhà của chúng tôi.
1. Báo trước
Hãy xem trong hợp đồng phải báo trước bao lâu. Thường là một tháng. Một số hợp đồng có khoản phí nếu bạn đi trong một hai năm đầu, và một số hợp đồng yêu cầu báo bằng văn bản. Hãy báo cho chủ nhà hoặc công ty quản lý càng sớm càng tốt.
2. Xử lý đồ đạc cỡ lớn từ sớm
Ở Nhật, những thứ cỡ lớn như đồ nội thất được gọi là rác cỡ lớn (sodai gomi). Bạn thường phải đặt lịch thu gom với thành phố hoặc quận nơi bạn ở, và mua tem xử lý để trả phí. Ngày thu gom gần nhất có thể còn cách cả tuần hoặc hơn, nên hãy bắt đầu sớm.
Máy điều hòa, TV, tủ lạnh, tủ đông, máy giặt và máy sấy quần áo không được bỏ ra dưới dạng rác cỡ lớn. Theo Luật tái chế đồ điện gia dụng (kaden risaikuru hō) của Nhật, bạn phải trả phí tái chế và phí thu gom, thường là thông qua cửa hàng nơi bạn mua đồ mới hoặc cửa hàng nơi bạn đã mua đồ cũ. Hãy cẩn thận với những người đi thu gom mà không có giấy phép.
Trước khi chuyển đi, bạn cũng có thể bán hoặc cho lại đồ trên mạng, hoặc cho bạn bè và hàng xóm.
3. Dọn dẹp và qua buổi kiểm tra
Ngày cuối cùng, chủ nhà hoặc công ty quản lý thường cùng bạn đi kiểm tra căn hộ. Việc này gọi là kiểm tra khi trả nhà (taikyo tachiai). Họ xem có chỗ nào hư hỏng không, và quyết định trừ bao nhiêu vào tiền đặt cọc của bạn.
Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản (Kokudo-kōtsū-shō, MLIT) có hướng dẫn về việc khôi phục nguyên trạng (genjō kaifuku). Chủ nhà phải chịu phần hao mòn thông thường và cũ đi theo thời gian, như giấy dán tường bạc màu vì nắng hay vết hằn do đồ đạc để lại. Bạn chịu phần hư hỏng do bạn gây ra, như vết bẩn bạn không lau hay lỗ lớn do đinh, vít. Hướng dẫn cũng nói rằng bạn ở càng lâu thì phần chi phí sửa chữa bạn phải chịu càng giảm. Ví dụ, giấy dán tường được coi là gần như không còn giá trị sau 6 năm.
- Hãy mang theo những tấm ảnh bạn đã chụp khi mới dọn vào.
- Hãy yêu cầu một bản liệt kê bằng giấy, ghi rõ từng khoản bị trừ và số tiền.
- Đừng ký bất cứ giấy tờ nào bạn không hiểu. Bạn có thể xin xem lại chi tiết sau.
Hợp đồng của bạn cũng có thể có điều khoản riêng, ví dụ một khoản phí dọn dẹp cố định. Nếu hợp đồng ghi rõ những điều khoản đó và bạn đã đồng ý, thì thường bạn phải trả.
4. Lấy lại tiền đặt cọc
Sau buổi kiểm tra, chủ nhà trừ các khoản đã thống nhất vào tiền đặt cọc và trả lại phần còn lại, thường là trong khoảng một tháng. Hãy chắc chắn là họ có địa chỉ mới và thông tin tài khoản ngân hàng của bạn. Nếu bạn không đồng ý với các khoản bị trừ và không thỏa thuận được với chủ nhà, bạn có thể gọi đường dây nóng tư vấn tiêu dùng của Nhật, số 188, để được tư vấn. Việc tư vấn thường bằng tiếng Nhật, nên bạn có thể nhờ một người bạn nói được tiếng Nhật giúp.
5. Cắt hoặc chuyển hợp đồng điện nước ga và internet
- Điện, ga và nước. Hãy liên hệ từng nhà cung cấp và báo ngày bạn trả nhà.
- Internet. Hãy hỏi xem có phí hủy hợp đồng sớm hay phí tháo thiết bị không. Nếu bạn có thuê thiết bị thì hãy trả lại.
6. Khai báo việc chuyển nhà
- Ủy ban thành phố hoặc quận. Nếu bạn chuyển sang thành phố khác (ở Tokyo là sang quận khác), hãy báo với cơ quan cũ trước khi chuyển (tenshutsu-todoke) và đăng ký tại cơ quan mới trong vòng 14 ngày kể từ khi chuyển (tennyū-todoke). Nếu bạn chuyển trong cùng một thành phố, hãy khai báo thay đổi trong vòng 14 ngày. Ở những thành phố như Yokohama hay Osaka, chuyển sang quận khác trong cùng thành phố được tính là chuyển nhà trong nội thành. Nếu bạn rời Nhật, hãy nộp giấy báo chuyển đi trước khi bạn đi.
- Bưu điện. Hãy nộp giấy báo đổi địa chỉ (tenkyo-todoke), trên mạng hoặc tại bưu điện. Thư gửi đến địa chỉ cũ sẽ được chuyển tiếp miễn phí đến địa chỉ mới của bạn ở Nhật trong 1 năm.
- Những nơi khác. Hãy đổi địa chỉ ở ngân hàng, công ty điện thoại, công ty hoặc trường học, và các trang mua sắm bạn hay dùng.
Trả phòng share house
Trả phòng share house (nhà ở chung) thường đơn giản hơn nhiều. Không có đồ nội thất lớn phải xử lý, điện nước ga thường đã nằm trong phí dịch vụ chung, và phí dọn dẹp thường được định sẵn từ trước. Bạn vẫn phải báo trước, nên hãy xem lại hợp đồng. Để biết nên hỏi những gì trước khi ký, hãy đọc Cách chọn share house ở Nhật: 8 điều cần xem trước khi quyết định.
Nguồn tham khảo
- 国土交通省 (Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản), 原状回復をめぐるトラブルとガイドライン mlit.go.jp (tiếng Nhật)
- 経済産業省 (Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp), 家電リサイクル法 meti.go.jp (tiếng Nhật)
- 日本郵便 (Bưu điện Nhật Bản), 転居・転送サービス post.japanpost.jp (tiếng Nhật)
- 総務省 (Bộ Nội vụ và Truyền thông), 外国人住民に係る住民基本台帳制度｜転入・転出 soumu.go.jp (tiếng Nhật)
